Kategoriler
Eğlence

Tatilde Borsa İzlemek – Borsanın Mantığı

İki haftalık yıllık izine ayrılmış durumdayım. İlk haftası deniz, kum, güneş turizmi ile bitti ve ikinci haftasını evde bu sıcak havalardan nasıl buhar olmayabilirim diye düşünüp duruyorum. En iyi çözüm şimdilik Bloomberg‘te borsa haberleri izlemek. Piyasa oyuncuları, hisse senetleri, grafikler, rakamlar nedir ne değildir derken bakıyorum ki bir serinlik olmuş rahatlamışım. Bu sebeptendir borsanın nasıl çalıştığına dair yani borsanın mantığını anlatan fıkra mahiyetinde bir hikaye paylaşmak istedim. Biraz serinlemek isteyenlere birebir. 🙂

Borsa Maymun Hikayesi (Borsa Nasıl Çalışır?)

Bir zamanlar köyün birine bir adam gelmiş ve tanesi 10$ a maymun alacağını söylemiş. Köyde çok maymun olduğu için köylüler sevinçle ormana koşup maymunları yakalamaya başlamışlar. Adam, binlerce maymunu 10$’a satın alınca ortalıkta maymunlar azalmış, yakalaması zorlaşmış.

Köylüler tam maymun yakalamaktan vazgeçecekken adam tanesine 20$ vereceğini söylemiş. Tekrar heveslenen köylüler tekrar maymunları yakalamaya başlamışlar. Bir süre sonra da fiyatı 25$’a çıkarmış. Ancak bırak yakalamayı, maymuna rastlamak bile çok zorlaşmış.

Bunun üzerine adam fiyatı 50$ a çıkardığını, ancak kendisinin işi olduğu için şehre gitmesi gerektiğini, yardımcısının onun yerine alım yapacağını söylemiş.

O yokken yardımcısı köylülere demiş ki; Şu büyük kafesteki maymunlar var ya, ben onların tamamını size tanesi 35$’a satayım, siz de adam gelince ona 50$’a satarsınız.

Köylüler bütün birikimlerini bir araya toplayarak bütün maymunları satın almışlar.

Sonra ne adamı ne de yardımcısını bir daha gören olmamış.

Kategoriler
Bilim

Mısır hazinesi: “Matematik”

Binlerce yıl önce, mühendislik alanında harikalar yaratan Mısırlılar, günümüzde bile insanların hayranlık dolu bakışlarını üzerlerinde toplamayı başarabiliyorlar. “Bu başarının sırrı acaba ne?” sorusuna cevap bulmak için yapılan araştırmalar gösteriyor ki, Mısırlılar’ın başarılarının arkasında sahip oldukları üstün matematik bilgisi yer alıyor. Mısırlılar’ın matematik yetenekleri bu gün hemen hemen biliniyor olsa da bu bilgilere nasıl ulaştıkları henüz çözülebilmiş değil.

rhind

Eski Mısır’daki matematik ile ilgili bilgilerimiz, temelde Rhind (ilk resim) ve Moskova papirüsleri olarak adlandırılan iki papirüse dayanmakta. Bu papirüsler sayesinde Mısırlılar’ın sayıları nasıl sembolize ettiklerini, dört işlemi nasıl gerçekleştirdiklerini şu anda biliyoruz.

Eski Mısırda Sayıların Sembolü

Eski Mısırda Sayıların Sembolleri

Eski Mısır’da tıpkı günümüzdekine benzer bir şekilde 10′luk sayı sistemi kullanılıyordu ve her basamak tek bir sembol ile gösteriliyordu. (ikinci şekil)altın orana, karekök almaktan hacim hesaplamaya kadar birçok karmaşık matematiksel işlemleri sayesinde günleri hesaplayıp takvimi yarattılar. Nil nehrinin neden olduğu su baskınlarının dönemlerini belirleyip tarımlarını dözünlediler ve günümüzde bile eşi benzeri bulunmayan piramitleri inşa ettiler. Her ne kadar Mısır hazineleri dendiğinde akla saf altından eşyalar gelse de, bu yazı da da gördüğümüz gibi asıl hazinelerinin paha biçilmez matematik bilgileri olduğu tartışılmaz bir gerçek…

Aşağıda Eski Mısır dilinde 4622 ve 276 sayıları yazmaktadır. Basamaklandırma aşamasında yukarıdaki tabloya bakarak istediğin rakamı yazmak oldukça kolay.

Eski Mısırda 4622 Sayısının SembolüEski Mısırda 276 Sayısının Sembolü

 

Kaynak:Bilim ve Teknik Dergisi – Temmuz/2007

Kategoriler
Yaşam

“Pi” hakkında yazmaya devam…

“Pi” hakkındaki ilginç bilgilere devam… 14 Martta kutlanan pi günü artık geride kaldı. Ama pi konusunda araştırmalar halen devam etmekte. Daha önceki ‘pi” konulu yazımda pi sabitinin şu ana kadar ulaşılan en büyük basamağının 1,24 tirilyon olduğunu yazmıştım. Fakat bu rakam, Tokyo Üniversitesinin saniyede 2 tirilyon işlem yapabilen bir süper bilgisayar ile 500 saatlik bir çalışma sonunda 1,35 tirilyona ulaştı.

pi

Doğum Gününüz Pi’de Gizli:
Bilindiği gibi Pi, sonsuz bir rakamlar dizisi. Belirli bir düzende kendisini tekrarlamayan sonlu bir çok alt dizilerden oluşur. Bu sonlu alt dizilerin kümesi, hemen tahmin edebileceğiniz üzre, sonsuz eleman taşımakla kalmaz, aynı zamanda muhtemel bütün sonlu alt dizileri de içinde taşır. Bu özelliği nedeniyle de sizin ya da sevgilinizin doğum gününü ggaayy veya ggaayyyy gibi bir dizin olarak yazdığınızda, bunun pi’nin içinde olduğundan emin olabilirsiniz. Şanslı iseniz doğum gününüzün dizisi pi’nin halen bilinen basamakları arasındadır. Şüphesiz doğum gününüzü 6 haneli bir dizi olarak yazarsanız bulma şansınız artar. Eğer Pi’nin hangi basamaklarına gizlenmiş olduğunuzu merak ediyorsanız http://www.angio.net/pi/piquery sitesini bir ziyaret edin!

Aynı şekilde, istediğiniz başka dizileri pi’nin içinde arama şansınız var. Ancak unutmayalım ki, Pi’nin bilinen basamakları 1.2 trilyon civarında ama bunları webde tutmak çok fazla yer tuttuğundan, bulmak kolay değil. http://www.super-computing.org/pi-decimal_current.html adresinde ilginç gözlemler bulabilirsiniz. Örneğin ilk 1 milyon basamak içinde, birçok şeyin yanında, şunlar gözlenebiliyor:
0123 – 102 kere
01234 – 8 kere
012345 – 2 kere
0123456-0 kere

35 Basamak İçin Bir Ömür:
Alman matematikçi Ludolph Van Ceulen’e (1540-1610). Ömrünü Pi sayısının basamaklarını hesaplamaya adamış Alman matematikçi, 35. haneyi de hesapladıktan sonra, daha yayınlanışını görmeden yaşama veda etti. Mezar taşına pi’nin ilk 35
hanesi yazılıdır. Almanya’da pi sayısına Ludophine sayısı denirdi.

Kapalı Halka:
Pi’nin sonlu alt dizilerinin ilginçlikleriyle uğraşırken, Dan Skorski, şöyle bir halka keşfetmiş: 169 dizisini aradığında 40. pozisyonda bulmuş. 40’ı 70.’de, 70’i 96.’da ve böylece devam etmiş. Sonuç şöyle: 169, 40, 70, 96, 180, 3664, 24717, 15492, 84198, 65489, 3725, 16974, 41702, 3788, 5757, 1958, 14609, 62892, 44745, 9385, 169, 40… Bir kapalı halka.
20 sayıdan oluşan bir döngü. Buna bezer döngüler başka var mı acaba?

Bir sonraki pi hakkındaki yazımda pi tarihinden bahsedicem.