Eski Mısır’da Matematik Bilgimizin Kaynakları

Binlerce yıl önce, mühendislik alanında harikalar yaratan Mısırlılar, günümüzde bile insanların hayranlık dolu bakışlarını üzerlerinde toplamayı başarabiliyorlar. “Bu başarının sırrı acaba ne?” sorusuna cevap bulmak için yapılan araştırmalar gösteriyor ki, Mısırlılar’ın başarılarının arkasında sahip oldukları üstün matematik bilgisi yer alıyor. Mısırlılar’ın matematik yetenekleri bu gün hemen hemen biliniyor olsa da bu bilgilere nasıl ulaştıkları henüz çözülebilmiş değil.

Eski Mısır’daki matematik ile ilgili bilgilerimiz, temelde Rhind (ilk resim) ve Moskova papirüsleri olarak adlandırılan iki papirüse dayanmakta. Bu papirüsler sayesinde Mısırlılar’ın sayıları nasıl sembolize ettiklerini, dört işlemi nasıl gerçekleştirdiklerini şu anda biliyoruz.

Eski Mısırda Sayıların Sembolü

Eski Mısır’da tıpkı günümüzdekine benzer bir şekilde 10′luk sayı sistemi kullanılıyordu ve her basamak tek bir sembol ile gösteriliyordu. (ikinci şekil)altın orana, karekök almaktan hacim hesaplamaya kadar birçok karmaşık matematiksel işlemleri sayesinde günleri hesaplayıp takvimi yarattılar. Nil nehrinin neden olduğu su baskınlarının dönemlerini belirleyip tarımlarını dözünlediler ve günümüzde bile eşi benzeri bulunmayan piramitleri inşa ettiler. Her ne kadar Mısır hazineleri dendiğinde akla saf altından eşyalar gelse de, bu yazı da da gördüğümüz gibi asıl hazinelerinin paha biçilmez matematik bilgileri olduğu tartışılmaz bir gerçek…

Eski Mısır’da Sayıların Sembolizasyonu

Eski Mısır’da, günümüzdekine benzer şekilde 10’luk sayı sistemi kullanılıyordu ve her basamak tek bir sembolle gösteriliyordu.
Örneğin, 1 sayısı dik bir çizgiyle, 10 sayısı bir yüksük kemiğiyle, 100 sayısı bir sarmal ile ve 1000 sayısı bir nilüfer çiçeğiyle temsil ediliyordu.
Bu sistem, sayıların kolayca yazılmasını ve okunmasını sağlıyordu.

Matematiğin Pratik Uygulamaları

Mısırlılar, matematiği pratik amaçlarla kullanmışlardır.
Özellikle tarım, inşaat ve takvim hesaplamalarında matematiksel bilgilerini uygulamışlardır.
Nil Nehri’nin yıllık taşkınlarının zamanlamasını hesaplayarak tarım faaliyetlerini planlamışlar ve piramitler gibi muazzam yapıları inşa etmişlerdir.

Aşağıda Eski Mısır dilinde 4622 ve 276 sayıları yazmaktadır. Basamaklandırma aşamasında yukarıdaki tabloya bakarak istediğin rakamı yazmak oldukça kolay.

Sonuç

Her ne kadar Mısır hazineleri dendiğinde akla saf altından eşyalar gelse de, asıl hazinelerinin paha biçilmez matematik bilgileri olduğu tartışılmaz bir gerçektir.

Bu bilgiler, onların mühendislikteki başarılarının temelini oluşturmuş ve günümüze kadar ulaşan eserler bırakmalarını sağlamıştır.

Kaynak:Bilim ve Teknik Dergisi – Temmuz/2007

https://www.matematiksel.org/rhind-papirusu-ve-matematiksel-islemlerin-dogusu/

https://aytardergi.com/2024/12/25/misir-ve-mezopotamya-doneminde-matematik-tarihteki-ilk-matematiksel-adimlar/